Η παιδαγωγική προσέγγιση από τους ιδρυτές του σχολείου

Μοντεσσοριανά Σχολεία

Άρθρα για την παιδαγωγική προσέγγιση από τους ιδρυτές του σχολείου

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ – ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΡΑΜΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΙΤΗ ΖΑΧΟΠΟΥΛΟΥ

Η προσχολική αγωγή είναι το θεμέλιο της παιδείας και είναι απαραίτητη η εκπαίδευση σ’ αυτή την ηλικία. Ο παιδικός σταθμός δεν είναι ένας χώρος που αφήνουμε τα παιδιά να τα προσέχει κάποιος να μη χτυπήσουν. Είναι ένα σχολείο αγωγής και ανάπτυξης ικανοτήτων, οι οποίες πρέπει να καλλιεργηθούν στο παιδί στην ηλικία των 0-6 ετών, αλλιώς σιγά σιγά εξαφανίζονται. Οι μέλισσες φτιάχνουν αυτό το καταπληκτικό κατασκεύασμα την κερήθρα, εκτελώντας έργο με προδιαγραφές από τη Δημιουργία. Έτσι η φύση προνόησε και για τον άνθρωπο. Το μικρό παιδί το μαγνητίζουν κατά καιρούς όλα τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος και προσπαθεί να τα γνωρίσει με τις αισθήσεις του. Αυτά τα ερεθίσματα θα το βοηθήσουν να αναπτύξει τη νόησή του. Αυτοί οι μαγνήτες που τραβούν τα παιδιά 0-6 ετών στο να ασχοληθούν κατά καιρούς με τα χρώματα, τους ήχους, το βάρος, τον όγκο, τις διαστάσεις των πραγμάτων (διαφορές και ονοματολογία), ονομάζονται ειδικές ευαισθησίες.

Οι ειδικές ευαισθησίες είναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο του παιδιού στην ηλικία από 0-6 ετών για την πνευματική και ψυχική του καλλιέργεια. Είναι ένας προβολέας που φωτίζει μία-μία τις λεπτομέρειες για να μπορέσει το παιδί με τις αισθήσεις και την τάση για έρευνα, να κατατοπισθεί για τον πολυποίκιλο κόσμο που το περιβάλλει και να οργανώσει σωστά τη νόησή του. Μετά τα 6 χρόνια οι ειδικές ευαισθησίες χάνονται και πρέπει να παλέψει για να κατακτήσει ό,τι δεν κατέκτησε με τη δυνατή και φυσική βοήθεια των ειδικών ευαισθησιών, όπως π.χ.  παλεύει σε μεγαλύτερη ηλικία για να μάθει ο ενήλικος μια ξένη γλώσσα, ενώ στα 2-3 χρόνια του έμαθε τη μητρική του χωρίς να το καταλάβει.

Η κίνηση είναι βιολογική ανάγκη του παιδιού σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξής του και ιδιαίτερα στα πρώτα του χρόνια. Εμποδίζουμε το παιδί να προχωρήσει σωστά όταν το μεταφέρουμε με το καρότσι ή στην αγκαλιά μας ή με άλλο ρυθμό από τον δικό του, γιατί δεν αφήνουμε να δυναμώσουν οι μύες του και να ασκηθεί στην ισορροπία στην ώρα του.

Το εμποδίζουμε όταν κανονίζουμε εμείς την ποσότητα και τον ρυθμό του στο φαγητό, γιατί του δημιουργούμε δυσπεψία και αηδία με την καταπίεση, με συνέπεια την αντιπάθεια για το φαγητό. Το εμποδίζουμε να μιλήσει σωστά όταν επαναλαμβάνουμε τις ατελείς λέξεις και φράσεις του ή γελάμε με τις κακές λέξεις που πιθανόν να πει.

Εμποδίζουμε το παιδί που δεν το αφήνουμε  να φάει, να πλυθεί, να χτενιστεί μόνο του, επειδή αργεί ή δεν τα κάνει σωστά, γιατί αντιμετωπίζοντάς το έτσι δεν του δίνουμε την ευκαιρία να ασκηθεί την ώρα που πρέπει, ώστε να γίνει ικανό και ανεξάρτητο, με συνέπεια να συνηθίσει να το εξυπηρετούν. Μετά το λέμε τεμπέλη και αδιάφορο, εμείς, οι υπαίτιοι γι’ αυτό. Με την επέμβασή μας, για να του υποδείξουμε τον τρόπο που θα ακολουθήσει στην απασχόλησή του διακόπτουμε τον ειρμό της σκέψης του και αναστέλλουμε τη συγκέντρωσή του. Έτσι έχουμε το «σκόρπιο» παιδί που δεν τελειώνει καμία δουλεία. Κάνει συνεχώς ερωτήσεις χωρίς να προσέχει την απάντηση.

Το μικρό παιδί έχει πολλή δουλειά να κάνει. Δε διαθέτει καιρό μόνο για διασκέδαση. Την ώρα που εμείς νομίζουμε πως παίζει, εκείνο εργάζεται για να μπορέσει να κατακτήσει τον κόσμο.

Μπαίνει λοιπόν το ερώτημα: «είναι καλύτερα να πάει το παιδί στο νηπιαγωγείο ή να μείνει σπίτι, όταν ιδίως υπάρχει άνθρωπος να το φροντίζει;»

Η προσχολική εκπαίδευση είναι απαραίτητη, απαντάει η Μοντεσσόρι, εφόσον όμως στο νηπιαγωγείο υπάρχει το επιστημονικό υλικό που θα δώσει διέξοδο στις ειδικές ευαισθησίες  του και εφόσον υπάρχουν οι προϋποθέσεις να αναπτύξει πλήρως τη δική του προσωπικότητα, κάτι που είναι πολύ σημαντικό στη μικρή αυτή ηλικία. Είναι πολύ σπουδαίο θέμα για την αγωγή του παιδιού ο σεβασμός στην προσωπικότητά του.

Σήμερα η φοίτηση στο νηπιαγωγείο είναι υποχρεωτική δια νόμου.

Η νηπιαγωγός πρέπει να είναι πανέτοιμη να δώσει σωστές κατευθύνσεις για την κοινωνική αγωγή του παιδιού, γιατί είναι η πρώτη φορά που μπαίνει ως ίσος προς ίσον μέσα σε μια μικρή κοινωνία. Το δημιούργημα της νηπιαγωγού είναι πολύ πιο σπουδαίο απ’ όσο κάποιοι νομίζουν. Για να εργασθεί με επιτυχία στον τομέα προσχολικής αγωγής καθώς και στο δημοτικό μας σχολείο ο εκπαιδευτικός, δεν αρκεί να έχει δίπλωμα, δεν αρκεί να έχει δεχθεί και μελετήσει τις αρχές της ΜΑΡΙΑΣ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙ, που εφαρμόζουμε, αλλά πρέπει να έχει:

α) το ταλέντο του παιδαγωγού,

β) τη δυνατότητα να κατανοήσει τη βαθιά αυτή φιλοσοφία της μεθόδου που ακολουθούμε και

γ) την πίστη, την αγάπη και την «αποστολική διάθεση», θα μπορούσα να πω, για να μπορέσει να εφαρμόσει χωρίς καμία παρέκκλιση τη φυσική αυτή αγωγή που δίδαξε όχι μόνο η ΜΑΡΙΑ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙ, αλλά και όλοι οι μεγάλοι παιδαγωγοί των αιώνων, ξεκινώντας από τον Πλάτωνα. Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο να ακολουθείται στην αγωγή του παιδιού ενιαία γραμμή σε συνεργασία με τους γονείς και όχι κάθε δάσκαλος ή οικογένεια να εφαρμόζει τη δική του πορεία. Διότι εάν συμβαίνει αυτό, διχάζεται το παιδί.

Μερικά σχολεία χρησιμοποιούν ανεπίτρεπτα τον τίτλο «Μοντεσσόρι»,  λόγω της διεθνώς αναγνωρισμένης ποιότητάς του, χωρίς να διαθέτουν το επιστημονικό παιδαγωγικό υλικό που είναι απαραίτητο για την εφαρμογή του. Κάθε σωστό Μοντεσσοριανό σχολείο πρέπει να είναι εγκεκριμένο από τον Διεθνή οργανισμό “Μοντεσσόρι” και οι διευθύνοντες πρέπει να έχουν εξειδικευτεί στο εξωτερικό.

Η σωστή προσχολική αγωγή αποτελεί μεγάλη προσφορά στα παιδιά (από 2-6 ετών) ακόμα και για τα παιδιά των οποίων δεν εργάζεται η μητέρα. Υπάρχουν μεγάλες διαφορές στην αντιμετώπιση των αναγκών της ηλικίας 2-3, 3-4 και 4-5 και 5-6 ετών. Στο σπίτι μπορεί να έχει το παιδί πολλά παιχνίδια και φροντίδες αλλά όχι το επιστημονικό υλικό που μοιάζει με παιχνίδι και συγχρόνως καλύπτει μία-μία όλες τις ανάγκες για την εξέλιξή του.

Γι’ αυτό πιστεύουμε ότι η συμβολή μας στην εξέλιξη του παιδιού είναι μεγάλη και μάλιστα όσο νωρίτερα το παιδί ενταχθεί τόσο καλύτερα. Η άποψη πως ο σκοπός της προσχολικής αγωγής είναι να απασχολήσει μόνο το παιδί με παιχνίδια, πλαστελίνη, ζωγραφική, τραγουδάκια και παραμύθια  (κατάλληλα) δεν είναι σωστή. Και αυτά είναι απαραίτητα να γίνονται συστηματικά, αλλά δεν είναι τα πρωτεύοντα. Ακόμη, η άποψη πως το νηπιαγωγείο είναι μια μικρή πρώτη τάξη, είναι επίσης λανθασμένη. ΑΝ ήταν έτσι, τα παιδιά θα πήγαιναν πιο νωρίς στην πρώτη τάξη.

Παιδιά που έχουμε από 2 ετών στα χέρια μας, είχαν απίστευτα αποτελέσματα στη γενική τους εξέλιξη. Το φυτό που θα φυτευτεί σε κατάλληλο γι’ αυτό προετοιμασμένο έδαφος έχει εκπληκτική ανάπτυξη και απόδοση, τόση όση η φύση το είχε προορίσει να έχει. Όταν δούμε ένα δέντρο που φυτέψαμε ότι δεν αναπτύσσεται και δεν αποδίδει, γυρίζουμε στις ρίζες του. Σκαλίζουμε και λιπαίνουμε και αφρατεύουμε το έδαφος. Ποτέ όμως δε θα έχουμε τα αποτελέσματα που χωρίς κανέναν κόπο μας δίνει το δέντρο που φροντίσαμε σωστά στο πρώτο του ρίζωμα. Πολύ περισσότερο στον άνθρωπο που δεν είναι τόσο εύκολο να γυρίσουμε στις ρίζες.

Μοντεσσοριανά Σχολεία από το 1956

ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ – ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΡΑΜΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤON ΘΑΝΑΣΗ ΖΑΧΟΠΟΥΛΟ

Το Δημοτικό Σχολείο είναι ίσως το πιο σπουδαίο στάδιο της αγωγής του ανθρώπου, μέχρι που τελειώνει τις σπουδές του. Εδώ μπαίνουν οι βάσεις, τα γερά θεμέλια για το οικοδόμημα που πρόκειται να χτιστεί. Οι βάσεις όχι μόνο για τη μόρφωση με τη στενή έννοια της λέξης, αλλά για κάτι πολύ σπουδαιότερο, την καλή διάθεση στα θέματα : σωστή άμιλλα για άνοδο του ατόμου και του συνόλου, έρευνα, εργασία, πολιτισμός. Το δημοτικό σχολείο πρέπει να είναι σχολείο κυρίως αγωγής και χώρος χαράς. Γι’ αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο δημοτικό σχολείο. «H αρχή είναι το ήμισυ του παντός».

Από 0-12 ετών το παιδί διαμορφώνει ουσιαστικά τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά του. Η καλή κατεύθυνση που πήρε από την οικογένεια και το νηπιαγωγείο θα εδραιωθούν στο Δημοτικό Σχολείο. Αν πάλι δεν πήγε στο νηπιαγωγείο και έγιναν λάθη λόγω υπερπροστατευτικότητας και άγνοιας στη νηπιακή ηλικία, το Δημοτικό Σχολείο θα βοηθήσει το παιδί να βρει τον δρόμο του, να γίνει λογικό, εργατικό, ευγενικό, με ωραία συναισθήματα και υψηλά ιδανικά. Στην ηλικία αυτή πρέπει να μάθει το παιδί ότι έχει δικαιώματα και υποχρεώσεις ζώντας σε μια κοινωνία. Αναγνωρίζουμε όλα τα δικαιώματά του, αλλά το έχουμε ετοιμάσει να εκπληρώνει και όλες τις υποχρεώσεις του. Είναι απαραίτητο στην περίοδο αυτή της ζωής του να μάθει να κάνει αυτό που πρέπει, είτε παρευρίσκεται ο ενήλικος, είτε όχι. Αυτή είναι μια από τις σπουδαιότερες αρχές της ΜΑΡΙΑΣ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙ που την ονομάζει «εσωτερική πειθαρχία».

Στις τάξεις των Μοντεσσοριανών Σχολείων τα παιδιά πρέπει να «δουλεύουν» το ίδιο όταν είναι ο δάσκαλος μέσα στην τάξη όπως και όταν λείπει. Τότε μόνο θεωρούμε ότι μια τάξη είναι πετυχημένη, όταν προχωρεί η δουλειά κανονικά και όταν ο δάσκαλος λείπει για λίγο. Βασική Αρχή της Μαρίας Μοντεσσόρι, «Ελευθερία και Πειθαρχία σε μια τέλεια Αρμονία». Συνομιλούν με τον δάσκαλο και μεταξύ τους φυσικά, αλλά σιγά για να μην ενοχλούν. Εφαρμόζεται η αρχή του αλληλοσεβασμού.

Όταν μιλάει το παιδί, ο δάσκαλος το ακούει με σεβασμό δίνοντάς του όλο τον χρόνο που του χρειάζεται για να εκφράσει τον εαυτό του, χωρίς βία και προπαντός χωρίς ειρωνεία για ό,τι πει.

Η διδασκαλία δεν είναι μονόλογος, αλλά λόγω των πλούσιων εποπτικών μέσων και του παιδαγωγικού υλικού που διαθέτει το σύστημα, η τάξη είναι εργαστήριο. Ακολουθούμε εξατομικευμένη εργασία. Έτσι με το υλικό κάθε παιδί μπορεί να έχει τον δικό του χρόνο για να μάθει κάτι. Άλλο χρειάζεται 3’ άλλο 10’ και άλλο 20’. Στο κοινό σχολείο ο δάσκαλος ασχολείται με το σύνολο των παιδιών και διαθέτει για κάθε θέμα όσο χρόνο χρειάζεται να το αντιληφθεί το μέσο μυαλό. Έτσι το πολύ έξυπνο παιδί αισθάνεται ανία γιατί κατάλαβε το μάθημα στα 3’ ενώ το λιγότερο έξυπνο παιδί είναι πιθανό να μην το κατάλαβε. Πρώτον γιατί ο χρόνος που διέθεσε ο δάσκαλος δεν ήταν ο χρόνος που χρειαζόταν αυτό και δεύτερον γιατί δεν είχε καταλάβει καλά τις προηγούμενες παραδόσεις και είχε κενά. Έτσι το παιδί αυτό απελπίζεται και δημιουργείται φαύλος κύκλος. Αποτέλεσμα : αντιπάθεια για το σχολείο και αναστολή, με συνέπεια την τεμπελιά και την αταξία. Αυτός είναι ο λόγος που ατακτούν τα πολύ έξυπνα και τα καθόλου έξυπνα παιδιά. Τα μεσαίων δυνατοτήτων παιδιά σπανίως ατακτούν στο κοινό σχολείο.

Το πρόγραμμα των Μοντεσσοριανών Σχολείων δεν είναι δασκαλοκεντρικό αλλά παιδοκεντρικό. Κάθε παιδί μπορεί να ασχοληθεί με κάθε θέμα όσο χρόνο εκείνο νομίζει ότι του χρειάζεται και να σταθεί περισσότερο εκεί που εκείνο βρίσκει ενδιαφέρον ή δυσκολία. Δεν έχουν όλα τα παιδιά στο ίδιο σημείο τη δυσκολία. Όταν το παιδί αφομοιώσει μόνο του την ύλη μπορεί να αναζητήσει κάτι άλλο. Ο δάσκαλος παίζει τον ρόλο του βοηθού και του καθοδηγητή και ποτέ του διοικητή και του άτεγκτου κριτή.

Η προσπάθεια του μαθητή πρέπει να αμείβεται. Δεν έχουν όλα τα παιδιά τις ίδιες δυνατότητες από τη φύση τους. Είναι άδικο και απαράδεκτο να θεωρείται καλύτερος ο έξυπνος αλλά αδιάφορος μαθητής από τον λιγότερο έξυπνο αλλά εργατικό. Βλάπτονται έτσι και οι δύο. Ο έξυπνος γιατί «το παίρνει επάνω του» και δεν κάνει όση προσπάθεια πρέπει για να αξιοποιήσει πλήρως τις ικανότητές του και γίνεται τεμπέλης. Ο λιγότερο έξυπνος έχει το αίσθημα αγανάκτησης για την αδικία που ουσιαστικά του έγινε από τη φύση, από τον δάσκαλο και τους γονείς που δεν αναγνωρίζουν τις προσπάθειές του. Και το μη έξυπνο παιδί με κάτι είναι προικισμένο από τη φύση. Το ταλέντο του στον χορό, στον αθλητισμό, στο ποδόσφαιρο, στην καλλιφωνία ή στη ζωγραφική πρέπει να τονισθεί ώστε να καταλάβει και αυτό το παιδί ότι κάτι αξίζει, κάπου είναι και αυτό μεταξύ των πρώτων και μπορεί και αυτό να βοηθήσει τους άλλους, όπως και αυτό το βοηθούν σε άλλα θέματα.

Η εργασία με το παιδαγωγικό υλικό βοηθάει πάρα πολύ στην αφομοίωση των θεμάτων μέσα στην τάξη και έτσι μειώνεται η γνώριμη υποχρεωτική και εξαντλητική απογευματινή μελέτη. Ο καθημερινός χρόνος που δίνεται στο σχολείο για δουλειά με το παιδαγωγικό υλικό είναι χρόνος εμπέδωσης που βοηθά στο «χώνεμα» των γνώσεων.

Το άγχος των γονέων για τη σχολική επίδοση του παιδιού, τους κάνει να περνούν για δεύτερη φορά το Δημοτικό Σχολείο. Με την υπερβολική βοήθειά τους στη μελέτη όμως, ωθούν το παιδί στην εξάρτηση και στο να μη βασίζεται στις δικές του δυνάμεις. Το σχολείο φέρει την ευθύνη για την κατανόηση των θεμάτων και την πρόοδο του παιδιού. Αν χρειασθεί τη βοήθεια των γονέων σε ειδικές περιπτώσεις, πρέπει να τη ζητήσει το σχολείο, καθοδηγώντας τους γονείς για το είδος της βοήθειας. Οι γονείς που βοηθούν το παιδί στη μελέτη διαβάζοντας μαζί του, το βλάπτουν και παρεμποδίζουν την προσπάθεια του σχολείου. Αυτό που χρειάζεται είναι να ελέγχει ο γονέας τη δουλειά του παιδιού του αργά το απόγευμα για έναν απλό κατατοπισμό και, εάν υπάρχει κάτι ουσιαστικό που δεν έγινε σωστά, να το παροτρύνει να ξαναπροσπαθήσει. Τέλος, να γίνεται έλεγχος αν μπήκαν όλα στην τσάντα (τετράδια, βιβλία, φλογέρα).

Η συνεργασία γονέων και σχολείου σε ένα υψηλό επίπεδο, κρίνεται από το σύστημα απαραίτητη. Βαδίζοντας συνεργαζόμενοι σε ίδια πορεία έχουμε τα θαυμάσια αποτελέσματα που δίνει ένα γνήσιο Μοντεσσοριανό Σχολείο , γιατί δε διχάζεται το παιδί.

Με το σημείωμα αυτό προσπάθησα να δώσω μια εικόνα των θέσεων του συστήματος που ακολουθεί το σχολείο μας. Οι βασικές αυτές αρχές μας τηρούνται αυστηρά και με συνέπεια. Πρέπει λοιπόν να είναι αποδεκτές και από τους γονείς. Τα δίδακτρα καταβάλλονται για τις ώρες εργασίας και όχι για τη διάθεση, για την αφοσίωση, για την πίστη και την αυταπάρνηση.

ΤΑ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΜΕΤΡΑΝΕ ΣΗΜΕΡΑ..

Λειτουργούν από το 1956 και δημιούργησαν και Γυμνάσιο με την επωνυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ.

ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
ΣΤΡΕΜΜΑΤΑ ΕΚΤΑΣΗ
ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ
ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ

ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ

06
Απρ
ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ – ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Το σχολείο μας «Μοντεσσοριανά Σχολεία – Παιδαγωγική Πρωτοπορία» είναι από τα πρώτα σχολεία που μπήκαν δυναμικά στην διαδικτυακή μάθηση

Posted in: Διάφορα,
02
Απρ
ΤΑ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΣΤΟ MEGA

Το σχολείο μας «Μοντεσσοριανά Σχολεία – Παιδαγωγική Πρωτοπορία» είναι από τα πρώτα σχολεία που μπήκαν δυναμικά στην διαδικτυακή μάθηση

Posted in: Διάφορα,
24
Μαρ
25η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821

Ήρθε η ώρα να γιορτάσουμε και φέτος την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Posted in: Διάφορα,

To montessori.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει τη διαδικτυακή εμπειρία σου. Εφόσον συνεχίσεις, συμφωνείς με την χρήση των cookies από εμάς.